Khuyến nông điện tử, góc nhìn từ cộng đồng

Trong vài thập kỷ qua, nông nghiệp Việt nam đã liên tục phát triển, đáp ứng đủ nhu cầu lương thực thực phẩm trong nước và xuất khẩu nhiều mặt hàng đạt thứ hạng cao trên thế giới như gạo, cà phê, cá, tôm, sản phẩm gỗ chế biến...Tuy vậy tăng trưởng và phát triển nông nghiệp của Việt nam chủ yếu dựa trên cơ sở thâm dụng đầu vào sản xuất, nguồn lực con người và tài nguyên thiên nhiên. Một trong những nguyên nhân quan trọng là do phương thức sản xuất nông nghiệp ở nước ta còn nhỏ lẻ manh mún, lao động nông thôn lớn nhưng năng suất lao động thấp, doanh nghiệp trong nông nghiệp và hợp tác xã còn nhiều yếu kém. Là một đất nước với 70% người dân làm nông nghiệp, nhưng chỉ đóng góp 20% GDP trong khi ở những quốc gia phát triển khác tỉ lệ lao động nông nghiệp chỉ chiếm 2-4% dân số nhưng đóng góp đến 40% GDP. Việc nâng cao trình độ lao động nông nghiệp là một trong những yếu tố cần thiết để nâng cao nguồn lực con người nhằm đạt được sự phát triển nông nghiệp bền vững.

Thí dụ từ những điều tra về sản xuất rau an toàn năm 2016 cho thấy nông dân tại Hà Nội và Lâm Đồng tiếp nhận được kỹ thuật sản xuất từ khuyến nông xã 10%- 38%, từ đại lý bán thuốc thuốc 52%-70%, tự sử dụng 14%- 18%, làm theo đài, báo tài liệu 44%-52%. Chúng ta có mạng lưới khuyến nông từ trung ương đến địa phương, đầu tư rất nhiều cho hoạt động này, nhưng tỷ lệ nông dân tiếp nhận kỹ thuật sản xuất từ khuyến nông thấp. Các trang web khuyến nông được thiết kế từ góc nhìn của nhà quả lý về hoạt động của tổ chức. Tin tức về nông dân làm nông nghiệp tốt cũng được phản ánh dưới con mắt của nhà quản lý như một phần báo cáo công việc của mình. Với cấu trúc giống như một trang tin tổng hợp, các bài viết mang tính tin tức nhiều hơn tính kỹ thuật, được đăng tải kiểu dàn trải theo thời gian. Người dùng muốn tìm được một thông tin cụ thể nào thì phải dò tìm từ toàn bộ thông tin đã có, nên khó có thể tìm được câu trả lời cụ thể và tức thì tại đây. Các thông tin từ đài, báo, tài liệu chỉ phục vụ hoạt động hướng dẫn kỹ thuật tại một thời điếm sản xuất cụ thể. Cách làm tuyên truyền khuyến nông này mang tính một chiều và chủ quan, vì vậy sự tiếp nhận của nông dân còn hạn chế.

Cũng có lý do quan trọng khác là hệ thống xúc tiến thương mại của mạng lưới kinh doanh rất mạnh kèm theo thủ thuật bán hàng khiến cho nông dân bị phụ thuộc nhiều vào đại lý, làm méo mó bản chất kỹ thuật sử dụng vật tư nông nghiệp.

Trang web Nông nghiệp cộng đồng là một thư viện điện tử nông nghiệp miễn phí cho người dùng. Trọng tâm của trang web này tập trung vào những dữ liệu kỹ thuật cốt lõi của chuỗi hoạt động nông nghiệp. Đó là các quy trình canh tác, phòng chống dịch hại cho cây trồng vật nuôi, các tiêu chuẩn của sản phẩm nông nghiệp được nhà nước ban hành. Bổ trợ cho kiến thức kỹ thuật là các thông tin chính thức như: danh mục vật tư nông nghiệp, tiêu chuẩn, ấn phẩm, từ điển...Thay vì cấp tin một cách rời rạc, lấp tin theo thời gian, tất cả những dữ liệu trên được xây dựng thành những phần mềm tìm kiếm theo từ khóa gợi ý hoặc từ khóa tự do, giúp người dùng có thể tiếp cận được thông tin mục tiêu trong thời gian ngắn nhất, hứng thú với việc tự nâng cao trình độ kỹ thuật nông nghiệp khi sử dụng trang web Nông nghiệp cộng đồng. Tại đây, người dùng có thể tham gia thảo luận ở ô cứa sổ Trao đổi, có thể tự đăng tải bài viết của mình ở mục Cộng đồng.

Tất cả điều đó đang được bồi đắp dần, chúng tôi và các bạn, trong sự cởi mở, chia sẻ, học hỏi. Kết quả là chúng ta tạo ra một cộng đồng nông nghiệp liên kết, bất kể đó là ai: nông dân, doanh nhân, trí thức, công chức.

Dân An